Kompresör Seçimi Neden Önemlidir?
Basınçlı hava ve dolayıyla hava kompresörü günümüzde endüstrinin her alanında kaliteli ve daha yüksek kapasiteli üretim hedeflerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Basınca, debiye (kapasiteye) ve gerekli hava debisinin zamana göre değişimine bağlı olarak, ihtiyaca uygun ve farklı kompresör modelleri mevcuttur.
Kompresörler, havanın veya gazın basıncını artırma prensibine göre, pozitif yer değiştirmeli (hacim daraltarak sıkıştıran) veya dinamik (havayı hızlandırarak ve savurarak basınç oluşturan) kompresörler olarak iki ana gruba ayrılabilir. Pozitif yer değiştirmeli kompresörler içinde 3-13 bar arasında basınçlı hava ihtiyaçlarına yönelik olarak (özellikle 11-315 kW güçler arasında), vidalı hava kompresörleri daha yüksek enerji verimlilikleri, kullanım ve bakım avantajları nedeniyle pistonlu ve diğer tip kompresörlerden daha çok tercih edilir. Pistonlu hava kompresörleri (6-13 bar arası basınçlar için genellikle 7.5 kW'a veya 1 m³/dk'ya kadar yaygın ve öncelikli kullanılır) bir silindir içinde pistonun hareketiyle havanın çıkışa doğru sürülüp sıkıştırılması prensibiyle çalışır. Vidalı hava kompresörleri ise bir çift helisel rotorun kapalı bir gövde içerisinde birlikte dönmesinin sonucunda rotor loblarının ve yivlerinin arasına dolan havayı helisel bir kanal içerisinde sıkıştırarak çıkışa sürmesi prensibiyle çalışır. Genellikle 4-5 loblu ve 5-6 yivli rotorlar kullanılır. Basınçlı hava üreten bu tip üniteler sonsuz vidaya benzeyen rotor şeklinden dolayı vida grubu olarak adlandırılır.
Elektrik motoru tarafından döndürülen vidanın vakum oluşturarak emdiği hava, girişteki hava filtresinden geçip, vida içinde soğutma, yağlama ve sıkıştırma işlemine yardımcı olması için enjekte edilen yağ ile karıştırılarak sıkıştırılır ve sürekli bir öteleme hareketiyle vida çıkışına basılır. Vidadan çıkan basınçlı hava seperatör tankında yağdan ayrılarak, kompresör ünitesi çıkışına verilirken, tank içinde toplanan yağ radyatörde veya eşanjörde soğutulduktan sonra filtrelenir ve tekrar vidaya enjekte edilir. Yağ enjeksiyonu vida rotorların birbirine metal teması olmadan yağ filmiyle temas ederek çalışmasını, havanın rotorlar ve gövde arasında boşluklar kapatılarak iyi sıkıştırılmasını, kompresyondan dolayı çok artacak sıcaklığın dengelenmesini ve vida rulmanlarının yağlanmasını sağlar. Yağ enjeksiyonu sayesinde enerji verimi yüksek ve sürekliği olan dengeli (istikrarsız ve kısa ömürlü olmayan) bir sıkıştırma sağlanır. Yağsız kompresörler bu nedenle pistonlu kompresörler hariç, 6 bar üstü çalışma basıncına tek kademede çıkamazlar. Kademe sayısı fazla olduğu için pahalı ve karmaşık halde gelirler. Aşınırlar, yüksek iç sıcaklık, kuru çalışma ve mecburen yüksek hız nedeniyle hizmet ömürleri kısadır. Pistonlu kompresörler ise, enerji verimlilikleri nispeten düşük kaldığı için tercih edilmezler ve dalgalı bir basınlı hava akışı olduğu için, daha büyük hava tankı olmadan kullanılamazlar. Yüksek güçlerde pistonlu kompresör parçaları daha çabuk yıpranır ve bakım maliyeti daha yüksek olur. Ayrıca pistonlu kompresörler aynı güçte vidalı kompresöre göre çok daha fazla bir gürültü ile çalışır. O nedenle vidalı kompresörler özellikle 11-315 kW arasında endüstriyel basınçlı hava ihtiyaçlarında en yaygın kullanılan hava kompresörü tipidir.
Kompresörlerden elde edilen basınçlı havanın içindeki nemden, yağ zerrelerinden ve katı madde kalıntılarından arındırması gereken yerlerde (genelde böyledir, havalı alet ve makinelere kuru, içinde kompresör yağı olmayan, katı zerreler olmayan temiz bir basınçlı hava iletilmelidir), kompresör çıkışında basınçlı hava tankı, kurutucu ve filtre aksamları yardımcı ekipman olarak kullanılır. Tank, kurutucu ve filtre kapasiteleri hava debisine ve çalışma basıncına göre belirlenir. Filtre hassasiyetleri ve hava içindeki nemin oranı istenen hava kalitesine göre belirlenir ve ona göre kurutucu ve filtre satın alınır. Bu şekilde oluşturulan basınçlı hava tesisi istenen basınçlı hava kalitesini sağlar.
Ekomak müşterisinin basınçlı hava ihtiyacına ve gerekli hava kalitesine (ISO 8573-1'de tanımlanan ve sektörlere göre farklı uygulanan) en uygun basınçlı hava tesisi konfigürasyonu için gerekli kompresör, tank, kurutucu, filtre ve diğer aksamları kapsayan ürün çeşitlerine sahiptir.
